Dấu ấn lễ hội giữa lòng phố thị

Ngôi đình lưu giữ ký ức lịch sử của một vùng đất

Trong đời sống văn hóa người Việt, đình làng không chỉ là nơi thờ tự Thành hoàng, mà còn là trung tâm quy tụ ký ức cộng đồng, kết nối truyền thống, phong tục và đạo lý uống nước nhớ nguồn.

Với người dân Thịnh Quang xưa, đình Thịnh Quang chính là một không gian như thế - nơi lưu giữ chiều sâu lịch sử của một vùng đất đã đi cùng nhiều thăng trầm của Thăng Long - Hà Nội.

Theo tư liệu thần tích và diễn văn khai mạc lễ hội năm 2026, đình Thịnh Quang thờ Thánh Mẫu Ngọc Thủy Tinh Công chúa - vị thần được nhân dân tôn kính, phụng thờ nhiều đời. Không chỉ mang giá trị tín ngưỡng, ngôi đình còn gắn với những dấu mốc lịch sử quan trọng.

Theo Văn bia chùa Phúc Khánh, vào mùa xuân năm Kỷ Dậu 1789, khi quân Tây Sơn kéo ra Bắc Thành đánh đuổi quân Thanh xâm lược, đình và chùa Thịnh Quang là nơi trú chân, tập kết của cánh quân phía Tây trước giờ xuất trận.

Chi tiết ấy cho thấy đình Thịnh Quang không chỉ là nơi thờ tự của cộng đồng cư dân, mà còn góp phần vào chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa lừng lẫy của dân tộc.

Trải qua chiến tranh, biến động và quá trình đô thị hóa, đình Thịnh Quang nhiều lần bị hư hại, xuống cấp rồi được nhân dân góp công, góp sức tu sửa, phục dựng. Từ năm 1989, di tích tiếp tục được phục dựng, tôn tạo để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của người dân.

Đến năm 2009, đình Thịnh Quang được Nhà nước công nhận, xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa, khẳng định giá trị đặc biệt của di tích trong quần thể các điểm đến gắn với chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa như chùa Phúc Khánh, Gò Đống Đa, chùa Bộc, chùa Đồng Quang, đình Khương Thượng.

Ông Nguyễn Trọng Hùng, Trưởng Ban Quản lý Đình cho biết: "Từ nhỏ tôi sinh ra và lớn lên ở làng Thịnh Quang, chứng kiến sự thay da đổi thịt của mảnh đất này. Giữa lòng phố thị hôm nay, đình Thịnh Quang không chỉ là một công trình kiến trúc tín ngưỡng, mà còn là chứng tích lịch sử, là nơi neo giữ ký ức của cộng đồng dân cư về một vùng đất giàu truyền thống yêu nước và văn hiến".

Nếu đình là nơi lưu giữ hồn cốt của làng, thì lễ hội chính là thời điểm những giá trị ấy được đánh thức, lan tỏa và tiếp nối qua từng thế hệ. Cứ mỗi độ xuân về, vào ngày 20 và 21 - 2 âm lịch, Lễ hội truyền thống đình Thịnh Quang được tổ chức trong niềm vui, sự thành kính của nhân dân và du khách thập phương.

Điểm nhấn của lễ hội trước hết là phần nghi lễ trang nghiêm, thành kính. Từ tiếng trống hội mở màn, diễn văn khai mạc, giới thiệu về di tích lịch sử nghệ thuật đình Thịnh Quang đến nghi thức dâng hương lễ Đức Thánh Mẫu Ngọc Thủy Tinh Công chúa, dâng hương tại nhà bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, tất cả tạo nên không gian vừa linh thiêng, vừa thấm đẫm chiều sâu truyền thống.

Đặc biệt, trong chương trình còn có phần biểu diễn nghệ thuật truyền thống và chương trình nghệ thuật của Nhà hát Chèo Hà Nội, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần cho người dân địa phương.

Ý nghĩa của lễ hội không chỉ nằm ở các nghi thức tưởng niệm công đức tiền nhân, mà còn ở vai trò kết nối cộng đồng. Việc tổ chức lễ hội với nhiều nghi thức tế lễ, biểu diễn nghệ thuật là dịp để nhân dân và du khách tham gia các hoạt động văn hóa truyền thống, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc, đồng thời củng cố tinh thần đoàn kết, lòng tự hào dân tộc, cùng chung tay xây dựng phường Đống Đa và Thủ đô Hà Nội ngày càng văn minh, văn hiến, hiện đại.

Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, giá trị của những lễ hội truyền thống như lễ hội đình Thịnh Quang càng trở nên rõ nét. Đó không chỉ là sinh hoạt văn hóa dân gian được duy trì theo lệ làng, mà còn là cách để cộng đồng giữ lấy căn cước văn hóa của mình giữa nhịp sống hiện đại.

Dấu ấn của Lễ hội đình Thịnh Quang không chỉ dừng ở phạm vi một di tích hay một mùa lễ hội. Giá trị lớn hơn nằm ở chỗ, giữa lòng phố thị đông đúc, lễ hội vẫn giúp người dân nhận diện rõ hơn chiều sâu lịch sử của nơi mình đang sống.

Một ngôi đình từng góp phần vào chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa, được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa, hôm nay tiếp tục là điểm tựa tinh thần cho cộng đồng, là nơi bảo tồn ký ức và bồi đắp bản sắc địa phương.